Tiết 3 CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT
CỦA NGHĨA TỪ NGỮ
Tiếng Việt

A.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp Học sinh:
-Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ.
-Thông qua bài học, rèn luyện tư duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng.
-Biết yêu quý và có ý thức trong việc giữ gìn và phát huy tiếng Việt.

B.CHUẨN BỊ:
1.Giáo viên:
-Sách giáo khoa, sách giáo viên, sách bài tập, thiết kế bài giảng.
-Bảng phụ, các ví dụ.
2.Học sinh:
-Đọc sách, tìm hiểu bài.
-Xem lại nội dung các bài về nghĩa của từ ở chương trình lớp 7.

C.CÁC BƯỚC LÊN LỚP:
I.Ổn định lớp:
II.Kiểm tra bài cũ:
Kiểm tra việc chuẩn bị sách vở, soạn bài của học sinh vào đầu năm học.
III.Bài mới:

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY
HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ
GHI BẢNG

Hoạt động 1: Giới thiệu bài.
@ Ở lớp 7, các em đã được tìm hiểu về nghĩa của từ ở những bài nào?
@ Đó chính là hai quan hệ về nghĩa từ vựng. Bây giờ, các em hãy nhận xét mối quan hệ về nghĩa của hai từ sau: “Người” và “Bác sĩ”.

@ Như vậy, “Người” có ý nghĩa khái quát hơn và rộng hơn “Bác sĩ”. Chúng ta sẽ tìm hiểu về mối quan hệ ý nghĩa rộng - hẹp đó trong bài học hôm nay.


@ Từ đồng nghĩa, từ trái nghĩa.
@ Suy nghĩ, trả lời: “Người” chỉ chung còn “Bác sĩ” chỉ những con người với công việc cụ thể.








(Ghi tiêu đề bài học)

Hoạt động 2: Hướng dẫn tìm hiểu khái niệm từ ngữ nghĩa rộng và từ ngữ nghĩa hẹp.
@ Các em hãy quan sát sơ đồ sau: (Treo bảng phụ)






voi, hươu.. tu hú, sáo... cá rô, cá mè…

@ Ngiã của từ “động vật” rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của các từ “thú, chim, cá”? Vì sao?
(Gợi ý: Thú, chim, cá đều là động vật.)

@ Nghĩa của từ “thú” so với “voi, hươu”, từ “Chim” so với “tu hú, sáo”, từ “cá” so với “cá rô, cá mè” như thế nào?
(Gợi ý: Những con vật cụ thể trong một loài.)
@ Em có nhận xét gì về nghĩa của từ “thú” so với từ “động vật” và từ “voi, hươu”.
@ Em có nhận xét gì về ý nghĩa của một từ?


@ Các em hãy quan sát sơ đồ sau để thấy rõ hơn mối quan hệ đó! (Bảng phụ.)
cá
thú









ĐỘNG VẬT chim
@ Từ “thú”có ý nghĩa bao hàm ý nghĩa từ “voi, hươu” nên nó có ý nghĩa rộng hơn từ “voi, hươu”, ngược lại từ “thú” có ý nghĩa được bao hàm trong phạm vi ý nghĩa của từ “động vật” nên nó có ý nghĩa hẹp hơn ý nghĩa của từ “động vật”.Vậy thế nào là từ có nghĩa rộng, từ có nghĩa hẹp?
@ Chốt lại nội dung bài học.




@ Quan sát.









@ Nghĩa của từ “động vật” rộng hơn nghĩa của các từ “thú, chim, cá” vì trong động vật nói chung có thú, chim, cá.
@ Nghĩa của từ “thú, chim, cá” rộng hơn nghĩa của các từ “voi, tu hú, cá rô…”


@ Suy nghĩ, trả lời:


@ Nghĩa của một từ có thể hẹp hơn hoặc rộng hơn nghĩa của một từ khác.
@ Quan sát.














@ Nghe.





@ Suy nghĩ trả lời.

@ Đọc Ghi nhớ, sgk/10
I.Từ ngữ nghĩa rộng và từ ngữ nghĩa hẹp.




















































* Ghi nhớ: sgk/10

Hoạt động 2: Thảo luận nhóm khắc sâu kiến thức.
@