NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH CẢM GIA ĐÌNH

A. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT : Giúp học sinh :
- Hiểu khái niệm ca dao, dân ca.
- Nắm được nội dung, ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của ca dao, dân ca qua những bài ca thuộc chủ đề tình cảm gia đình.
- Thuộc những bài ca trong văn bản và biết thêm một số bài ca thuộc hệ thống của chúng.
B. CHUẨN BỊ :
Thầy : Nghiên cứu kĩ SGK, SGV, STK, sưu tầm ca dao, dân ca địa phương; một số hình ảnh về gia đình và sinh hoạt gia đình, bảng phu..
Thầy trò : Đọc văn bản SGK, sách sưu tầm ca dao, dân ca Việt Nam.
C. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC :
1. Ổn định :
2. Kiểm tra bài cũ : Cuộc chia tay của những con búp bê.
- Qua câu chuyện này, theo em, tác giả muốn nhắn gởi đến mọi người điều gì ?
- Chi tiết nào trong truyện làm em cảm động ? Vì sao ?
3. Bài mới :
a. Giới thiệu bài : Ca dao, dân ca là thơ ca trữ tình dân gian, phát triển và tồn tại để đáp ứng những nhu cầu và những hình thức bộc lộ tình cảm của nhân dân. Tình cảm con người bao giờ cũng bắt đầu là tình cảm gia đình. Những bài hát về tình cảm gia đình. Những bài hát này chiếm khối lượng rất phong phú trong kho tàng ca dao dân tộc. Hôm nay chúng ta sẽ học về những câu hát ca dao về tình cảm gia đình.
TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG

Hoạt động của thầy
Hoạt động của trò
Ghi bảng

Hoạt động 1 : Tìm hiểu khái niệm ca dao, dân ca.
- Giáo viên cho hs đọc một số bài ca dao, dân ca.
- Cho hs đọc chú thích sao *.
- GV hình thành khái niệm nhấn mạnh 4 ý chính trong định nghĩa.
hể ca dao dân gian.)
GV : ca dao, dân ca thường được viết theo thể thơ lục bát, lục bát biến thể rất phù hợp.

Hoạt động 2 : Đọc văn bản và tìm hiểu chú thích.
GV hướng dẫn đọc thể thơ lục bát, ngắt nhịp 2/4, 2/6, 4/4.
GV đọc mẫu. 2 em đọc lại.
GV uốn nắn cách đọc cho hs.
- Yêu cầu các em đọc chú thích về từ khó.
Hoạt động 3 : Tìm hiểu văn bản.
Bài 1 : hs đọc bài ca dao 1.
GV : Lời của bài ca dao là lời của ai, nói với ai ? Tại sao lại khẳng dịnh như vậy ?
GV : Bài ca dao đã sử dụng những biện pháp nghệ thuật gì ?

GV : Em có nhận xét gì về hình ảnh núi và biển ?
GV : Bài cao ví công cha như núi, nghĩa mẹ như nước. Đây là lối nói ví quen thuộc của ca dao. Để biểu hiện công cha, nghĩa mẹ bài ca lấy những cái to lớn, mênh mông, vĩnh hằng của thiên nhiên. (núi, biển) làm hình ảnh so sánh rất sâu sắc.
GV : “ Công cha, nghĩa mẹ” có ý nghĩa gì ?
GV : Các em tìm những bài ca dao nói đến công cha, nghĩa mẹ tương tự.

Bài 2 : Giáo viên đọc bài ca dao lời của bài ca dao này là lời của ai ? nói với ai ?
Tại sao em khẳng định như vậy ?
GV : Hãy chỉ rõ các hình ảnh thời gian, không gian, hành động và nỗi niềm của nhân vật trưc tình.


GV : Qua các hình ảnh đó, em hiểu được tâm trạng gì của người phụ nữ lấy chồng, xa quê ?
GV diễn giảng : Bài ca là lời người con gái lấy chồng xa quê nói với mẹ và quê mẹ.
Mở rộng : Có nhiều bài ca dao nói về tình cảm đó :



Bài 3 : Học sinh đọc bài ca dao.
GV : Lời của bài ca dao 3 là lời của ai, nói với ai ?

? Bài 3 tác giả dân gian đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì để diễn tả nỗi nhớ và sự yêu kính đối với ông bà của người cháu ?

? Em hãy nói cái hay của cách nói diễn tả đó trong bài ca.
GV : Hình ảnh dùng để so sánh “nuộc lạt mái nhà” bao giờ cũng rất nhiều - gợi sự nối kết bền chặt, không tách rời của sự vật cũng như của tình cảm huyết thống và công lao to lớn của ông bà, tổ tiên trong việc gây dựng ngôi nhà, gây dựng gia đình. Người cháu luôn yêu kính, biết ơn ông bà.
Bài 4 : HS đọc bài ca dao 4.