Tuần: 19
Tiết: 70,71
HOẠT ĐỘNG NGỮ VĂN:
LÀM THƠ 7 CHỮ


I/. Mục tiêu cần đạt:
Giúp h/sinh:
- Biết cách làm thơ 7 chữ với những yêu cầu tối thiểu: đặt dòng thơ có 7 chữ, ngắt nhịp hợp lý, gieo vần phù hợp.
- Tạo không khí mạnh dạn, sáng tạo vui vẽ.
II/. Chuẩn bị:
Giáo viên: giáo án, SGK, SGV, STK, bảng phụ, các bài thơ 7 chữ.
Học sinh: SGK, STK, sưu tầm thơ 7 chữ.
III/. Các bước lên lớp:
1. Ổn định lớp: (1’)
2. Kiểm tra bài cũ:
Kiểm tra khâu chuẩn bị nhà của học sinh.
3. Bài mới:
(Dựa vào mục tiêu để giới thiệu,tạo tâm thế vào bài cho học sinh).
TG
Hoạt động của
giáo viên
Hoạt động của
học sinh
Nội dung bài


Gọi h/s đọc 2 bài thơ của Đoàn Văn Cừ.
Yêu cầu h/s xác định nhịp của văn bản, vần, luật B-T; phép đối của bài “Chiều”.














Gọi h/s đọc bài thơ “Tối”.
Yêu cầu h/s chỉ ra chỗ sai, nêu lý do và thử tìm cách sửa lại cho đúng.




(Hết tiết 1)



Gọi h/s đọc 2 câu thơ mở đầu trong bài thơ của Tú Xương.
Yêu cầu h/s làm tiếp 2 câu cuối theo gợi ý: Bài thơ mở đầu kể chuyện thằng Cuội ở cung trăng, như vậy bài thơ có đề tài: Chuyện Cuội ở cung trăng; 2 câu tiếp theo phải phát triển ý đó; người làm thơ phải biết về những việc liên quan: Cuội nói dối, cây đa, chị Hằng, thỏ ngọc.






Gọi h/s đọc 2 câu tiếp trong mục b, hướng dẫn h/s làm tiếp 2 câu sau. Gợi ý (2 câu đầu vẽ ra cảnh mùa hè thì 2 câu tiếp phải nói tới chuyện mùa hè, nghỉ hè, chia tay bạn, hẹn năm sau).
Gọi h/s đọc bài thơ tự mình làm, yêu cầu h/s khác nhận xét.
=> chốt ý.
-> đọc văn bản theo yêu cầu.
-> nhịp 4/3.
-> gieo vần ê (B)
-> về, nghe, lê
-> mqhệ B-T của hai câu kề nhau:
Câu 1 & 2 B-T đối nhau.
Câu 3 - 4 đối nhau B-T.
Câu 2 - 3 giống nhau (niêm) B-T.






-> đọc diễn cảm
-> sau “ngọn đèn mờ” không có dấu, dấu phẩy gây đọc sai nhịp.
-> sửa chữ “xanh” thành một chữ hiệp vần với chữ “che” ở trên.
Vd: xanh lè, (vàng khè, bóng đêm nhoè).

-> đọc theo yêu cầu.


-> làm tiếp 2 câu (chú ý những gợi mở mà giáo viên nêu ra).
-> Tôi gớm gan cho cái chị Hằng.
Đáng cho cái tội quân lừa dối
Già khấc nhân gian vẫn gọi thằng.

Hoặc:
Cung trăng chỉ toàn đất cùng đất
Hít bụi suốt ngày đã sướng chăng.

-> phấp phới trong lòng bao tiếng gọi.
Thoảng hương lúa chín gió đồng quê.



-> đọc tác phẩm của bản thân.
-> nhận xét về bài thơ của bạn.
I. Nhận diện luật thơ:
1. Bài “Chiều” của Đoàn Văn Cừ:
- Dòng thơ 7 chữ.
- Ngắt nhịp 4/3 hoặc 3/4 nhưng đa số là 4/3
- Vần B-T, đa phần là vần B. Vị trí gieo vần: tiếng cuối câu 2, 4; có khi cả tiếng cuối câu 1.
- Luật B-T:
BB TTT BB
TT BBT TB
TT BBB TT
BB TTT BB
TT BBT TB
BB TTT BB
BB TTB TT
TT BBT BB
2. Bài “Tối” của Đoàn Văn Cừ:
- Sai nhịp: sau “ngọn đèn mờ” không có dấu phẩy.
- Sai vần: câu trên vần e (che) do đó câu dưới được gieo vần không thể là vần anh (xanh) -> sửa lại “ánh xanh lè”.


II. Tập làm theo 7 chữ:
1. Làm tiếp bài thơ đang dở dang:
Theo luật B-T sau:
BB TTB