ĐÔI DÒNG VỀ NGUỒN GỐC HỌ TRÀ TẠI ĐẠI LÃNH

Trong 207 họ tộc hiện đang sinh sống tại Việt Nam, người Champa và người Việt có nguồn gốc Champa gồm những người mang các họ : Chế, Lang, Ma, Man Thiên, Ôn, Sầm, Thông, Ông và Trà...

Chúng ta là người Việt gốc Champa, đó là điều đã được nhiều tài liệu lịch sử hiện hành ghi nhận.

Còn về xuất xứ của chúng ta là ở đâu?

Trong phần nói đầu của cuốn phủ ý mà cụ Trà Quang Tân ghi năm 1962 có nêu ý kiến là bà con họ Trà ở Đại Lãnh hiện nay là có nguồn gốc từ vùng Thanh Nghệ ( giống như các tộc họ khác , được di dân từ vùng Thanh Hóa vào )
Tuy nhiên, nếu là người có gốc Champa thì rất khó có thể sống ở vùng Thanh Nghệ được, vì đó là vùng đất của người Việt xa xưa!

Để tìm hiểu về cội nguồn, chúng tôi xin nêu một vài tư liệu lịch sử:

Về nước CHAMPA:
Đế quốc Champa là một quốc gia được thành lập vào thế kỷ thứ 2 và kết thúc vào thế kỷ thứ 17, 18 sau công nguyên.
Với vị trí địa lý được xác định là : Ở phía Bắc tiếp giáp với Đèo Ngang, Phía Nam giáp vùng đất Phan Thiết hiện nay.
Champa là một quốc gia có chế độ cai trị theo kiểu phân vùng, mỗi vùng có một tiểu vương. Nước Champa cổ được chia ra làm 5 vùng:
- Vùng Indrapura ( khu vực Bình Trị Thiên )
- Vùng Amaravati ( từ đèo Hải Vân đến Quảng Ngãi) có Trung tâm văn hóa là Trà Kiệu.
- Vùng Vijaja ( Bình Định) thủ đô là Chà Bàn có cửa biển Cri-Bonei-Thị Nại và tận cùng là đèo Cù Mông.
- Vùng Kauthara (Khánh Hòa), có hai con sông Cái ( Phú Yên) và sồng Đà Rằng. tại đây có tượng Po Ngar tượng trưng cho Vương quyền Chiêm quốc
- Vùng đât Panduranga là vùng đất cực nam ( nay thuộc Bình Thuận và Ninh Thuận)
Đất nước Champa ngoài hai bộ tộc chính là bộ tộc Dừa ở phía Bắc và bộ tộc Cau ở phía nam, [Cho dù là Cau hay dừa thì cũng đều thuộc họ Cau (Arecaceae) nếu xét theo phân loại thực vật- Cùng họ!] còn có các bộ tộc của các giống dân như Stieng, Jarai, Rhade, Chru, Roglai,..sống ở vùng cao nguyên (Tây nguyên)

Là một quốc gia có vị trí địa lý như vậy cho nên Người Chăm xưa sinh sống cơ bản dựa vào đánh bắt hải sản buôn bán và giao thương với nước ngoài, chính nhờ sự giao thương nầy mà nền văn hóa Champa phát triển mạnh hơn các nước lân bang , đó là nền văn hóa có sự giao thoa văn hóa khắp vùng Đông Nam Á , Ấn độ và Úc châu.

Lịch sử ghi lại rằng, trong thời kỳ mà nước Việt bị giặc Tàu đô hộ gần 1000 năm thì Champa đã là một quốc gia phú cường .
Qua trình bày trên, giả thuyết người họ Trà của chúng ta hiện nay ở Đại Lãnh khó có thể có nguồn gốc xuất xứ từ vùng Thanh Nghệ di dân vào. Vậy ông bà chúng ta từ đâu tới sinh cơ lập nghiệp ở vùng đất Đại Lộc nầy?

Từ những tư liệu lịch sử ít ỏi còn sót lại, chúng ta biết rằng trong những vị vua của nước chiêm Thành xa xưa,ít nhất có ba người mang họ Trà, đó là Vua Trà Hòa (tại vị 1342-1360), Vua Trà Toàn, vua Trà Nguyệt (có sách ghi Trà Duyệt) & Vua Trà Toàn làm vua nước Chăm từ năm 1458 đến năm 1471 thì bị quân của vua Lê Thánh Tông nước Việt bắt trong trận đánh chiếm thành Trà Bàn vào ngày 22/3/1471 tức mùng một tháng 3 Năm Tân Tỵ.

Với những dữ liệu lịch sử như vậy chắc chắn chúng ta là con cháu của nhà Vua, là những người có thể đã chiến đấu dũng cảm và còn sống sót khi chạy thoát biến cố năm xưa từ thành Chà Bàn, hay có thể là con cháu của một tiểu vương sinh cơ lập nghiệp tại các quận Bỉnh Sơn ( Đà Nẵng) và Trủng Sơn ( Điện Bàn, Đại Lộc) ?

Xin hoản khẳng định chính xác thời gian mà ông bà chúng ta đã sinh sống trên mảnh đất nầy, nhưng dù sao chúng ta vẫn có thể tin rằng chúng ta là người có gốc tại đây, ông bà chúng ta đã sinh sống tại đây hàng ngàn năm chứ không phải di dân lập ấp như các tộc họ khác trong vùng.

Với tập quán mai táng bằng chum/thạp, (mộ cụ tổ họ nhà ta được mai táng trong thạp giống như các ngôi mộ mà nhà nước đã khai quật khảo sát trong vùng vào những năm 80 của thế kỷ trước tại khu Gò Đình-Làng Tịnh Đông Tây, Đại Lãnh) chắc chắn cụ tổ nhà ta là người Champa chính cống

Có thể cho rằng do chiến tranh, và, không chừng do phải mai danh ẩn tích mà chúng ta chẳng còn nắm được tư liệu lịch sử của bổn tộc tại địa phương. Tiếc lắm thay!!!

Trong thời gian gần đây, trên mạng xã hội có một vài cá nhân viện dẫn một số tư liệu ít ỏi của một vài nhà nghiên cứu cho rằng tổ tiên của tộc Trà bắt đầu sinh sống tại nơi này, chổ nọ,... Với quan điểm cá nhân, tôi cho rằng rất khó mà xác định được cái nôi của tộc Trà là ở đâu, chỉ có một điều chắc chắn rằng, trên dãi đất miền trung hiện nay (Từ Bắc Trung Phần đến cực Nam Trung phần) người mang họ Trà đã sinh sống từ hơn ngàn năm trước. Người cùng họ Trà chắc chắn là anh em, đâu nhất thiết phải cố gắng chứng minh chổ nầy là gốc, chổ kia là nhánh, là ngọn,...việc chứng minh nguồn gốc tiền hiền không đầy đủ tư liệu lịch sử không khéo chỉ gây thêm sự tranh cãi không đáng có.

Với bà con tộc Trà Thường Đức, những người mang họ Trà dù ở bất cứ nơi đâu đều là người nhà, đều là bà con thân thuộc.